Câu lạc bộ sách ở công ty chạy tốt khi nó tự nguyện, do nhân viên chọn sách luân phiên, gặp đều đặn khoảng bốn đến sáu tuần một lần vào giờ trưa hoặc ngay sau giờ làm, và không bị biến thành buổi đào tạo trá hình. Bắt đầu từ bốn, năm người là đủ. Điều nhiều người nhận được nhiều nhất không phải kiến thức nghề, mà là được nói chuyện với đồng nghiệp phòng khác về một điều không dính đến việc.
Đọc cùng đồng nghiệp được gì
- Quen người ngoài phòng mình. Một kế toán, một kỹ sư và một nhân viên kinh doanh hiếm khi ngồi chung bàn. Một cuốn tiểu thuyết cho họ lý do để ngồi với nhau một tiếng.
- Thấy nhau ở một góc khác. Người ít nói trong họp có khi lại có cách đọc sắc sảo nhất về một nhân vật. Đọc chung giúp đồng nghiệp nhìn nhau ngoài vai trò công việc.
- Giữ thói quen đọc. Người đi làm thường bỏ đọc vì bận. Có một buổi hẹn với đồng nghiệp là có lý do để đọc cho xong.
- Luyện nghe ý kiến khác. Bất đồng về một cuốn sách an toàn hơn bất đồng về dự án, và là chỗ tập rất tốt cho việc nghe người khác nói hết.
Những điều làm câu lạc bộ công sở chết sớm
| Dấu hiệu | Vì sao hại | Cách tránh |
|---|---|---|
| Bắt buộc tham gia, điểm danh | Người đến vì sợ, không vì sách; buổi đọc thành nghĩa vụ | Hoàn toàn tự nguyện, vắng không cần xin phép |
| Cấp trên chọn sách | Mọi người đoán ý sếp, không nói thật | Luân phiên chọn, hoặc bỏ phiếu từ danh sách mọi người đề xuất |
| Chỉ đọc sách quản trị, bán hàng | Biến thành khoá đào tạo, người không cùng nghề bỏ đi | Xen văn học, lịch sử, khoa học phổ thông; sách chuyên môn để nhóm riêng |
| Bị dùng để đánh giá nhân viên | Không ai dám chê sách, dám nói điều khác | Nói rõ từ đầu: buổi đọc không liên quan đến đánh giá công việc |
| Gặp quá dày, sách quá dài | Người bận không theo kịp, ngại đến | Bốn đến sáu tuần một cuốn, ưu tiên sách vừa phải |
Bốn mô hình hay dùng
Cùng đọc một cuốn
Kiểu câu lạc bộ quen thuộc nhất: cả nhóm đọc một cuốn, gặp một lần để bàn. Hợp với nhóm đã quen nhau, muốn nói sâu. Cần chọn sách kỹ vì ai cũng phải đọc.
Mỗi người một cuốn, cùng chủ đề
Chọn một chủ đề chung, ví dụ "biển", "tuổi thơ", "một thành phố", mỗi người đọc một cuốn bất kỳ trong chủ đề đó và giới thiệu năm phút. Hợp với nhóm đông, gu khác nhau, và là nguồn gợi ý sách rất phong phú.
Đọc theo chương trong giờ trưa
Mỗi tuần một buổi trưa, mỗi lần bàn vài chương. Hợp với cuốn dày, khó đọc một mình, như một cuốn sử hay một tiểu thuyết kinh điển. Nhịp đều giúp không ai bị tụt quá xa.
Kệ sách chung và giờ đọc im lặng
Không cần thảo luận: một kệ sách ở phòng nghỉ, ai có sách hay thì góp, mượn ghi vào một tờ giấy. Thêm một giờ đọc im lặng mỗi tháng, ai muốn thì mang sách đến ngồi chung phòng đọc. Hợp với văn phòng nhiều người hướng nội.
Bắt đầu từ con số không
- Tìm bốn, năm người. Gửi một tin nhắn ngắn trong nhóm chung: "Ai muốn đọc chung một cuốn mỗi tháng và gặp nhau một buổi trưa?" Đừng cần nhiều; nhóm nhỏ nói chuyện dễ hơn.
- Chốt chỗ và giờ. Một phòng họp nhỏ giờ trưa, hoặc một quán gần công ty sau giờ làm. Giờ trưa hợp người có con nhỏ cần về sớm; sau giờ làm hợp với buổi bàn dài.
- Chọn cuốn đầu tiên dễ đọc. Dưới khoảng ba trăm trang, có bản dịch hoặc bản tiếng Việt tốt, dễ mượn hay dễ tìm. Cuốn đầu mà quá nặng, nhóm dễ tan ngay từ buổi thứ hai.
- Định nhịp và giữ nhịp. Ví dụ: thứ Năm tuần cuối mỗi tháng. Đừng huỷ vì vắng người; ba người vẫn là một buổi đọc.
- Giao người dẫn luân phiên. Người chọn sách kỳ đó dẫn buổi gặp, chuẩn bị vài câu hỏi.
Chọn sách cho một nhóm đồng nghiệp
- Xen thể loại: một tiểu thuyết, rồi một cuốn khoa học phổ thông, rồi một tập truyện ngắn Việt Nam, rồi một hồi ký. Nhờ vậy ai cũng có lúc được đọc đúng gu.
- Tránh đề tài dễ chia rẽ ở nơi làm việc: tôn giáo, chính trị thời sự. Không phải vì không đáng đọc, mà vì đồng nghiệp còn phải làm việc với nhau sáng hôm sau.
- Nghĩ đến người bận nhất: nếu người có con nhỏ, người hay đi công tác không đọc kịp, cuốn sách đang quá dài.
- Sách nói, sách điện tử đều được tính. Ai nghe sách nói trên đường đi làm vẫn là người đã đọc.
Cấp trên, công ty, làm việc từ xa và nguồn sách
Khi sếp tham gia
Sếp có thể là thành viên rất tốt, nếu ngồi như mọi người: không nói đầu tiên, không chốt ý, có khi để nhân viên dẫn buổi. Một người quản lý tham gia đều đặn và chịu nghe người khác chê cuốn mình chọn sẽ giúp câu lạc bộ sống lâu hơn mọi khoản hỗ trợ.
Khi công ty muốn hỗ trợ
Cách hỗ trợ hữu ích nhất thường đơn giản: cho mượn phòng, mua sách cho kệ chung, cho phép buổi gặp kéo dài sang giờ làm một chút. Nên để nhóm tự chọn sách. Sách do công ty mua có thể đưa vào kệ chung sau mỗi kỳ để người khác mượn tiếp.
Khi nhóm làm việc từ xa
Câu lạc bộ trực tuyến vẫn chạy tốt nếu giữ nhóm nhỏ, buổi gặp ngắn khoảng 45–60 phút, ai cũng bật hình. Một kênh nhắn tin riêng cho câu lạc bộ, tách khỏi kênh công việc, giúp mọi người chia sẻ đoạn hay trong tuần mà không lẫn với việc.
Mượn sách từ thư viện
Nhiều thư viện công cộng cho mượn sách với thẻ cá nhân, nên mỗi thành viên có thể mượn bản của mình thay vì mua. Một số thư viện ở nước ngoài còn cho mượn trọn bộ nhiều bản của cùng một cuốn dành cho câu lạc bộ sách. Nếu thư viện tỉnh, thành phố nơi mình làm việc có hoạt động câu lạc bộ đọc, có thể mời họ giới thiệu sách cho nhóm một buổi.
Góc nhìn hôm nay: một giờ không nói về việc
Ở nhiều nơi làm việc, gần như mọi cuộc trò chuyện đều quay về hạn chót và chỉ tiêu. Một giờ mỗi tháng ngồi bàn chuyện một nhân vật hư cấu có vẻ xa xỉ, nhưng chính những giờ như vậy làm người ta muốn đến chỗ làm hơn. Nếu muốn bắt đầu, việc đầu tiên rất nhỏ: chọn một cuốn sách mình thích, rủ hai đồng nghiệp cùng đọc, và hẹn một bữa trưa cuối tháng.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao lập câu lạc bộ sách ở công ty?
Bắt đầu bằng bốn, năm người tự nguyện, chọn một chỗ và giờ cố định như giờ trưa thứ Năm cuối tháng. Cuốn đầu tiên nên ngắn, dễ đọc. Luân phiên người chọn sách và người dẫn buổi gặp để ai cũng có tiếng nói.
Câu lạc bộ sách ở công sở nên đọc sách gì?
Nên xen nhiều thể loại: tiểu thuyết, truyện ngắn, khoa học phổ thông, hồi ký, lịch sử. Tránh chỉ đọc sách quản trị hay bán hàng vì dễ biến thành buổi đào tạo. Tránh đề tài dễ chia rẽ như tôn giáo, chính trị thời sự.
Bao lâu nên gặp một lần?
Phổ biến là bốn đến sáu tuần một lần cho mỗi cuốn sách. Nhịp này đủ để người bận đọc kịp. Nếu đọc theo chương, có thể gặp ngắn mỗi tuần vào giờ trưa.
Có nên bắt buộc nhân viên tham gia câu lạc bộ sách?
Không nên. Câu lạc bộ bắt buộc thường biến thành nghĩa vụ, mọi người không nói thật và buổi gặp nhanh chóng nhạt. Hoạt động tự nguyện, không liên quan đánh giá công việc mới giữ được người đến vì thích.
Câu lạc bộ sách làm việc từ xa có được không?
Được. Giữ nhóm nhỏ, buổi gặp trực tuyến khoảng 45–60 phút, có một kênh trò chuyện riêng tách khỏi kênh công việc. Sách điện tử và sách nói giúp các thành viên ở nhiều nơi dễ có sách hơn.
