Đi hội sách hay đường sách cho đáng là đi với một danh sách ngắn, một khoản tiền định sẵn, và đủ thời gian để đọc thử vài trang trước khi mua. Ở Việt Nam có hai kiểu chính: đường sách, phố sách mở quanh năm như Đường sách TP.HCM trên đường Nguyễn Văn Bình (mở từ đầu năm 2016) và Phố Sách Hà Nội trên phố 19 Tháng 12; và hội sách theo mùa, thường dồn vào dịp tháng Tư và dịp Tết. Mỗi kiểu có cách đi riêng.
Đường sách, phố sách, hội sách: phân biệt cho dễ
| Kiểu | Thời gian | Hợp để làm gì | Ví dụ |
|---|---|---|---|
| Đường sách, phố sách | Quanh năm | Dạo, ngồi đọc, đưa trẻ đi chơi cuối tuần, xem sách mới | Đường sách Nguyễn Văn Bình (TP.HCM), Phố Sách 19 Tháng 12 (Hà Nội) |
| Phố hiệu sách lâu đời | Quanh năm | Tìm sách tham khảo, sách cũ, sách đã hết ở nơi khác | Phố Đinh Lễ (Hà Nội) với nhiều hiệu sách liền nhau |
| Hội sách theo mùa | Vài ngày đến hai tuần | Gặp tác giả, xem sách mới ra, sách giảm giá | Hội sách quanh 21/4, hội sách Tết ở nhiều thành phố |
| Hội chợ sách quốc tế | Định kỳ | Xem sách nước ngoài, gặp nhà xuất bản, đơn vị bản quyền | Các hội chợ sách quốc tế tổ chức ở Hà Nội, TP.HCM |
Đường sách TP.HCM và Phố Sách Hà Nội
Đường sách TP.HCM nằm trên đường Nguyễn Văn Bình, một đoạn phố ngắn chạy dọc hông Bưu điện Thành phố, gần Nhà thờ Đức Bà, nay thuộc phường Sài Gòn. Mở cửa từ đầu năm 2016, đây là con đường đi bộ có các gian sách của nhiều nhà xuất bản, công ty phát hành, xen giữa là quán nước và ghế ngồi dưới tán cây. Ý tưởng là biến một con phố trung tâm thành nơi người ta ghé để đọc, không chỉ để mua.
Ở Hà Nội, Phố Sách nằm trên phố 19 Tháng 12, gần hồ Hoàn Kiếm, mở từ cuối thập niên 2010 theo mô hình tương tự: các gian sách hai bên, không gian đi bộ, có khu sinh hoạt cho thiếu nhi và giao lưu. Gần đó, phố Đinh Lễ từ lâu đã là "phố sách" theo kiểu cũ, với nhiều hiệu sách nhỏ san sát.
Ngoài hai thành phố lớn, một số địa phương khác cũng làm đường sách, phố sách theo mùa hoặc cố định. Nên xem thông báo của thư viện tỉnh, thành phố hoặc cổng thông tin địa phương để biết lịch.
Trước khi đi: ba việc chuẩn bị
- Danh sách ngắn, có thứ tự. Năm đến mười cuốn, xếp theo mức muốn đọc. Ghi luôn tên dịch giả nếu là sách dịch, vì cùng một tác phẩm có thể có vài bản dịch khác nhau.
- Định trước số tiền và số cuốn. Hội sách sinh ra để làm người ta mua quá tay. Một quy tắc dễ giữ: không mua nhiều hơn số cuốn mình đọc được trong hai, ba tháng tới.
- Xem lịch giao lưu. Hội sách thường có lịch giao lưu tác giả, ra mắt sách theo giờ. Chọn trước một hai buổi muốn dự để sắp giờ đến cho khớp.
Mang theo túi vải đủ chắc, nước uống, và nếu đi cùng trẻ thì một cuốn sách quen của con để đọc khi con mỏi chân.
Ở hội sách: dạo thế nào để không mua vội
Đi một vòng trước khi mua
Vòng đầu chỉ xem, ghi lại gian nào có cuốn mình cần. Vòng sau mới mua. Cách này tránh tình trạng mua ở gian đầu tiên rồi thấy gian cuối có bản dịch tốt hơn hoặc bản in đẹp hơn.
Đọc thử đúng cách
Đừng chỉ đọc bìa sau, vì đó là phần viết để bán sách. Mở một trang bất kỳ giữa sách, đọc một trang liền. Nếu đọc xong muốn lật tiếp, đó là dấu hiệu tốt. Với sách dịch, đọc thử vài câu thoại: thoại gượng gạo thường là dấu hiệu bản dịch vội.
Mua sách cũ
- Lật hết các trang để kiểm tra trang thiếu, trang rời, vết ẩm và lỗ mọt.
- Ngửi thử: mùi mốc nặng thường khó hết và có thể lây sang sách khác trong tủ.
- Xem trang bản quyền (thường ở đầu hoặc cuối sách) để biết năm in, lần tái bản, nhà xuất bản.
- Sách có chữ ký, lời đề tặng của chủ cũ có khi lại là phần thú vị nhất.
Tránh sách in lậu
Sách lậu hay lẫn vào những sạp bán giá rẻ bất thường. Một số dấu hiệu thường gặp: chữ in mờ hoặc nhoè, giấy xám mỏng, ảnh bìa vỡ hạt, lề lệch, trang bản quyền thiếu thông tin nhà xuất bản hoặc in sai. Mua sách lậu là lấy đi phần thu nhập của người viết, người dịch và cả những người làm sách tử tế.
Giao lưu tác giả: tham dự cho trọn
Buổi giao lưu là dịp hiếm để nghe người viết nói về cuốn sách. Vài điều giúp buổi gặp có ích hơn:
- Đọc trước ít nhất vài chương, để câu hỏi của mình cụ thể hơn câu "Điều gì truyền cảm hứng cho anh viết cuốn này?".
- Hỏi về cách làm việc: viết bao lâu, sửa mấy lần, bỏ đi phần nào. Người viết thường thích những câu này hơn câu hỏi về đời tư.
- Xếp hàng xin chữ ký thì chuẩn bị sẵn sách mở đúng trang lót và tên người nhận viết rõ trên một mẩu giấy, để tác giả không phải hỏi lại khi hàng đang dài.
- Chụp ảnh thì xin phép, không chụp đèn chớp liên tục khi tác giả đang nói.
Đi hội sách cùng trẻ
Với trẻ, hội sách vui nhất khi con được chọn. Cách nhiều gia đình làm: cho con chọn một hai cuốn trong một giới hạn đã nói trước, bố mẹ không chê lựa chọn của con, kể cả khi con chọn một cuốn mà bố mẹ thấy "không bổ ích". Cuốn con tự chọn thường là cuốn được đọc đi đọc lại nhiều nhất.
Đi vào buổi sáng ngày thường hoặc sáng sớm cuối tuần để tránh đông. Cho con nghỉ ở khu đọc thiếu nhi, nơi thường có thảm ngồi và giờ kể chuyện.
Sau hội sách: đừng để sách thành đống
Người Nhật có chữ tsundoku chỉ thói mua sách về chất đống mà không đọc. Hội sách là lúc đống sách ấy cao lên nhanh nhất. Về nhà, xếp những cuốn mới mua lên một ngăn riêng, chọn ngay cuốn sẽ đọc đầu tiên, và hẹn mình sẽ không mua thêm cho tới khi đọc được vài cuốn trong ngăn đó.
Góc nhìn hôm nay: con phố để ngồi lại
Điều quý nhất của đường sách không hẳn là sách, vì sách có thể mua ở nhiều nơi. Đó là một chỗ giữa phố đông, nơi ngồi đọc nửa tiếng không ai giục, nơi trẻ con được lật sách mà không bị nhắc. Lần tới ghé đường sách, thử mang theo một cuốn của chính mình, ngồi đọc trên ghế đá trước khi đi dạo các gian. Đó cũng là một cách dùng con phố.
Câu hỏi thường gặp
Đường sách TP.HCM ở đâu?
Đường sách TP.HCM nằm trên đường Nguyễn Văn Bình, cạnh Bưu điện Thành phố và gần Nhà thờ Đức Bà, nay thuộc phường Sài Gòn. Đường sách mở cửa từ đầu năm 2016 và hoạt động quanh năm. Giờ mở cửa cụ thể nên xem thông báo chính thức.
Phố Sách Hà Nội ở đâu?
Phố Sách Hà Nội nằm trên phố 19 Tháng 12, gần hồ Hoàn Kiếm. Nơi đây có các gian sách, không gian đi bộ và khu sinh hoạt thiếu nhi. Gần đó còn có phố Đinh Lễ với nhiều hiệu sách lâu đời.
Làm sao nhận biết sách lậu khi mua?
Sách lậu thường có chữ in mờ, nhoè, giấy xám mỏng, bìa vỡ hạt, lề lệch và trang bản quyền thiếu hoặc sai thông tin. Giá rẻ bất thường so với nơi khác cũng là dấu hiệu đáng ngờ. Mua ở gian của nhà xuất bản, công ty phát hành rõ ràng là cách an toàn nhất.
Đi hội sách nên mua bao nhiêu cuốn?
Không có con số chuẩn, nhưng một quy tắc dễ giữ là chỉ mua số sách mình có thể đọc trong hai, ba tháng tới. Lên danh sách và định trước khoản tiền giúp tránh mua theo cảm hứng. Sách mua về không đọc dễ thành gánh nặng hơn là niềm vui.
Xin chữ ký tác giả ở hội sách cần lưu ý gì?
Mở sẵn sách ở trang lót và viết rõ tên người nhận lên một mẩu giấy để tác giả khỏi phải hỏi lại. Xếp hàng trật tự, xin phép trước khi chụp ảnh. Nếu muốn trò chuyện lâu, nên đợi khi hàng đã vãn.
